کم شدن آب رادیاتور یکی از مسائل متداولی است که بسیاری از رانندگان با آن مواجه میشوند. این مشکل بهویژه در خودروهایی با موتور درونسوز رایجتر است، چرا که موتور در هنگام فعالیت با انفجارهای مکرر روبهرو میشود و حرارت زیادی تولید میکند. اگر این گرمای تولیدشده بهدرستی مهار نشود، میتواند به قطعات حیاتی موتور آسیبهای جدی وارد کند. به همین دلیل، سیستم خنککاری خودرو که مسئول کنترل دمای موتور است، نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت خودرو دارد.
یکی از اجزای کلیدی این سیستم، رادیاتور است. درواقع میتوان گفت رادیاتور قلب سیستم خنککننده بهحساب میآید و وظیفه دارد تا گرمای اضافی موتور را جذب و از طریق آب یا مایع خنککننده به بیرون منتقل کند. اما در برخی مواقع ممکن است راننده متوجه شود که سطح آب رادیاتور کاهش یافته است. کم شدن آب رادیاتور معمولاً نشانهای از وجود یک نقص یا ایراد در سیستم خنککاری است؛ مانند نشتی در شلنگها، خرابی واشر سرسیلندر، ترکخوردگی رادیاتور یا حتی تبخیر آب به دلیل حرارت بالا. اگر این مشکل بهموقع شناسایی و رفع نشود، میتواند منجر به گرم شدن بیش از حد موتور و در نهایت بروز آسیبهای جدیتر شود. بنابراین توجه به سطح آب رادیاتور و بررسی دورهای سیستم خنککننده امری ضروری برای حفظ سلامت خودرو است.
آشنایی با اجزای سیستم خنککاری و نقش آنها در کم شدن آب رادیاتور
آشنایی با اجزای سیستم خنککاری و نقش آنها در کم شدن آب رادیاتور
برای اینکه بهتر بتوانیم علت کم شدن آب رادیاتور را بررسی کنیم، ابتدا لازم است با اجزای اصلی سیستم خنککاری خودرو آشنا شویم. در حقیقت، رادیاتور بهعنوان بخش مرکزی این سیستم، با همکاری سایر قطعات، دمای موتور را در حد استاندارد نگه میدارد تا از آسیب به اجزای فنی جلوگیری شود.
نقش اصلی در این میان را رادیاتور ایفا میکند؛ قطعهای مشبک و معمولاً از جنس مس که به دو نوع افقی و عمودی تقسیم میشود. طراحی خاص این قطعه باعث میشود تا در تماس مستقیم با جریان هوا قرار گیرد و حرارت آب را سریعتر کاهش دهد. هرگونه نشتی یا گرفتگی در این بخش میتواند به مرور باعث کم شدن آب رادیاتور شود.
فن خودرو نیز یکی دیگر از اجزای کلیدی است که با هدایت جریان هوا از روی رادیاتور، فرآیند خنکسازی را تسهیل میکند. این فنها معمولاً با استفاده از انرژی موتور یا الکتروموتور بهکار میافتند و اگر عملکردشان مختل شود، خنککاری به درستی انجام نشده و ممکن است آب رادیاتور تبخیر شود
مجاری آب در اطراف سیلندرهای موتور قرار دارند و حرارت حاصل از احتراق را جذب میکنند. در صورت وجود رسوب، زنگزدگی یا انسداد در این مجاری، تبادل حرارتی کاهش یافته و آب ممکن است بیش از حد گرم شده و تبخیر گردد؛ در نتیجه با کم شدن آب رادیاتور روبهرو خواهیم شد.
ترموستات، که در مسیر برگشت آب از موتور به رادیاتور قرار دارد، دمای موتور را کنترل میکند. خرابی ترموستات میتواند باعث بالا رفتن بیش از حد دما یا گردش نامناسب آب در سیستم شود و همین موضوع در کاهش سطح آب رادیاتور مؤثر است.
واتر پمپ نیز وظیفه دارد آب را با فشار مناسب در سیستم به گردش درآورد. اگر این قطعه نتواند عملکرد درستی داشته باشد، روند خنکسازی مختل میشود و باعث افزایش دمای آب و نهایتاً کاهش سطح آن در رادیاتور خواهد شد.
منبع انبساط بهعنوان یک مخزن ذخیره عمل میکند که آب اضافی هنگام افزایش دمای موتور وارد آن میشود. این مخزن دو لیتری، در صورتیکه دچار نشتی یا خرابی باشد، یکی دیگر از دلایل پنهان کم شدن آب رادیاتور بهشمار میآید.
آشنایی با این اجزا کمک میکند تا هنگام مواجهه با کاهش سطح آب رادیاتور، راحتتر بتوانید منبع مشکل را شناسایی و رفع کنید.
بیشتر بخوانید : از کجا بفهمیم انژکتور ماشین کثیف است؛ علائم کثیفی سوزن انژکتور
دلایل مهم کم شدن آب رادیاتور و پیامدهای آن
دلایل مهم کم شدن آب رادیاتور و پیامدهای آن
یکی از مشکلاتی که میتواند بهصورت جدی سلامت موتور خودرو را تهدید کند، کم شدن آب رادیاتور است. متأسفانه برخی از رانندگان به اهمیت این موضوع بیتوجه هستند و آن را یک مسئله جزئی میدانند، در حالیکه هرگونه اختلال در عملکرد سیستم خنککاری، ممکن است پیامدهای سنگینی بههمراه داشته باشد. وقتی سطح آب در رادیاتور پایین بیاید، موتور بهخوبی خنک نمیشود و این وضعیت میتواند باعث داغ شدن بیش از حد موتور و حتی سوختن سرسیلندر شود؛ مشکلی که رفع آن هزینهای بسیار بالا در پی دارد.
دلایل متعددی ممکن است باعث کم شدن آب رادیاتور شوند. یکی از شایعترین دلایل، سوراخ شدن رادیاتور یا نشتی در لولهها و اتصالات آن است. همچنین اگر واترپمپ که وظیفه پمپاژ آب در سیستم را دارد خراب شود، گردش آب مختل شده و باعث داغی بیش از حد موتور میشود. از طرفی، ورود آب به سیلندر بهدلیل خرابی واشر سرسیلندر یا نشتی از منبع انبساط نیز از دلایل جدی کاهش آب محسوب میشوند.
در مواردی دیگر، نداشتن ضدیخ در ترکیب آب یا رسوبگرفتگی داخل موتور میتواند عملکرد سیستم را دچار اختلال کرده و موجب کاهش سطح آب شود. نشت آب از بخاری، نقص در عملکرد ترموستات، نشتی از در رادیاتور یا از کار افتادن فن خنککننده نیز همگی عواملی هستند که در بروز این مشکل نقش دارند.
بررسی منظم سیستم خنککاری و رفع مشکلات احتمالی آن میتواند از بروز کم شدن آب رادیاتور جلوگیری کرده و عمر مفید موتور را افزایش دهد. بیتوجهی به این موضوع ساده، ممکن است در آینده هزینههای سنگینی برای مالک خودرو در پی داشته باشد.
نقش واتر پمپ در کم شدن آب رادیاتور و اهمیت بررسی نشتیها
نقش واتر پمپ در کم شدن آب رادیاتور و اهمیت بررسی نشتیها
یکی از قطعات کلیدی در سیستم خنککاری خودرو، واتر پمپ است که وظیفه دارد آب را از رادیاتور دریافت کرده و با فشار مناسب به مجراهای اطراف موتور پمپاژ کند. اگر این قطعه دچار خرابی شود، میتواند مستقیماً باعث کم شدن آب رادیاتور شود. واتر پمپ برای آببندی و جلوگیری از نشت، از فیبر و فنر مخصوصی بهره میبرد که در صورت آسیبدیدگی، نشتی آب از سوراخ بدنه آن شروع میشود. این نشتی در ابتدا ممکن است کم باشد اما اگر بهموقع برطرف نشود، به مرور شدت یافته و باعث کاهش محسوس سطح آب رادیاتور میشود
نشتی آب از واتر پمپ نه تنها باعث کم شدن آب رادیاتور میشود، بلکه میتواند خطرات جدیتری نیز به دنبال داشته باشد. بهعنوان مثال، آب نشتشده ممکن است به تسمه تایم برسد و باعث آسیب دیدن این قطعه حساس شود که در این صورت موتور با مشکلات جدیتری مواجه خواهد شد. در مواردی هم ممکن است تنها واشر آببندی واتر پمپ خراب شده باشد که موجب خروج آب از اطراف محفظه واتر پمپ میشود.
اگر فیبر و فنر واتر پمپ خراب شده باشند، تعویض کامل واتر پمپ توصیه میشود. اما در صورتی که تنها واشر دچار مشکل باشد، بهتر است ابتدا وضعیت آن بررسی شده و در صورت سالم بودن سایر قطعات، تنها واشر تعویض شود. همچنین هنگام خرید واتر پمپ جدید، توجه به برند و کیفیت آن اهمیت زیادی دارد؛ چرا که قطعات نامعتبر میتوانند باعث بروز مجدد مشکل و حتی آسیبهای بیشتر به سیستم خنککاری شوند. رسیدگی به موقع به این بخش از خودرو، میتواند از بروز مشکلاتی مثل کم شدن آب رادیاتور و صدمه به موتور جلوگیری کند.
تأثیر خرابی درب رادیاتور بر کم شدن آب رادیاتور
تأثیر خرابی درب رادیاتور بر کم شدن آب رادیاتور
یکی از دلایل نسبتاً پنهان اما مهم در کم شدن آب رادیاتور، خرابی درب رادیاتور است. این قطعه به ظاهر ساده، نقشی کلیدی در تنظیم فشار داخل رادیاتور دارد. درب رادیاتور از یک سوپاپ و فنر تشکیل شده که وظیفهشان باز و بسته کردن مسیر خروج آب بر اساس میزان فشار داخلی است. زمانی که فشار داخل رادیاتور بیش از حد بالا میرود، سوپاپ باز میشود تا بخشی از آب به بیرون هدایت شود و فشار کاهش یابد. پس از پایین آمدن فشار، سوپاپ باید مجدداً بسته شود تا تعادل حفظ شود.
حال اگر فنر موجود در درب رادیاتور ضعیف شود یا درب نتواند بهدرستی بسته شود، ممکن است درب بهصورت نیمهباز باقی بماند. در چنین حالتی، بخشی از آب موجود در رادیاتور بهمرور خارج شده و منجر به کم شدن آب رادیاتور میگردد. این اتفاق ممکن است بدون نشتی مشخصی رخ دهد و راننده تا زمانی که سطح آب بهطور محسوسی کاهش پیدا نکرده، متوجه مشکل نشود.
در خودروهایی مانند پراید، طراحی درب رادیاتور بهگونهای است که اگر فشار داخل سیستم کم و منفی شود، مکشی ایجاد میشود که درب را به سمت داخل باز میکند و آب از منبع انبساط به داخل رادیاتور منتقل میشود. اما اگر درب رادیاتور عملکرد صحیحی نداشته باشد، این فرآیند بهدرستی انجام نمیگیرد و سطح آب در رادیاتور ثابت نمیماند. بررسی سلامت فنر و سوپاپ درب رادیاتور میتواند از بروز مشکلات جدی مانند کم شدن آب رادیاتور و در نتیجه افزایش دمای موتور جلوگیری کند. تعویض بهموقع این قطعه کوچک اما حیاتی، نقش مهمی در سلامت سیستم خنککاری خودرو دارد.
نحوه صحیح افزودن آب به رادیاتور در صورت کم شدن آب رادیاتور
اگر به هر دلیلی با کم شدن آب رادیاتور خودرو مواجه شدید، باید در سریعترین زمان ممکن نسبت به اضافه کردن آب اقدام کنید؛ چراکه بیتوجهی به این موضوع میتواند آسیب جدی به موتور وارد کند. البته پیش از اضافه کردن آب، بهتر است علت کاهش سطح آب مشخص شده و برطرف شود، تا مشکل بهطور دائمی تکرار نشود.
برای انجام این کار، ابتدا خودرو را در مکانی مسطح و امن پارک کرده و آن را خاموش کنید. توجه داشته باشید که باید اجازه دهید موتور کاملاً خنک شود. اگر مسافتی طولانی رانندگی کردهاید، حداقل یک ساعت صبر کنید تا دمای موتور پایین آمده و شرایط ایمن برای باز کردن درب رادیاتور فراهم شود. پس از خنک شدن موتور، میزان مایع در منبع انبساط را بررسی کنید تا متوجه شوید چقدر باید اضافه کنید.
در این مرحله، باید مخلوطی از ضدیخ و آب مقطر را آماده نمایید. اگر دفترچه راهنمای خودرو در دسترس نیست یا درصد مشخصی در آن ذکر نشده، بهترین نسبت ترکیب، ۵۰ به ۵۰ از هر دو ماده است. حال میتوانید درب منبع انبساط یا درب رادیاتور را باز کرده و این مخلوط را به آرامی اضافه کنید. اما بسیار مهم است که هرگز قبل از خنک شدن کامل موتور، اقدام به باز کردن درب رادیاتور نکنید؛ زیرا فشار داخل رادیاتور ممکن است باعث پرتاب شدن ناگهانی آب داغ شود که میتواند منجر به سوختگی جدی صورت یا چشم شود.
پس از اضافه کردن آب، خودرو را روشن کنید و اجازه دهید برای مدتی کار کند تا سیستم به گردش بیفتد. سپس مجدداً تمامی شلنگها، اتصالات و اجزای مرتبط را بررسی کنید تا مطمئن شوید نشتی جدیدی وجود ندارد.
توصیه میشود بهصورت منظم سطح آب رادیاتور را چک کنید. در صورتی که کم شدن آب رادیاتور بهطور غیرعادی ادامه داشته باشد، حتماً سیستم خنککاری باید بهدقت بررسی شود. اگر دانش فنی کافی ندارید، بهترین کار مراجعه به یک مکانیک ماهر برای تشخیص دقیق و رفع ایراد است.
