همواره تربیت و توانمندسازی کودکان لجباز برای ورود به جامعه به یکی از مسائل مهم و چالش برانگیز در روانشناسی خانواده تبدیل شده است. اما وقتی صحبت از تربیت کودکان لجباز میشود، وضعیت به چالشهای جدیدی تبدیل میشود. کودکان لجباز، کودکانی هستند که عادت دارند مقابله و مخالفت کنند، غالباً قوانین را نادیده میگیرند و به طریقی که قابل پیشبینی نیستند عمل میکنند.
در این مقاله از سایت مجله آنلاین، به بررسی علل رفتار لجبازانه در کودکان و نکات کلیدی در رابطه با تربیت کودکان لجباز میپردازیم. با استفاده از نظریات و مطالعات روانشناسی، راهکارها و مشاوره های کارآمدی را در ارتباط با تربیت این نوع کودکان بررسی میکنیم.
هدف اصلی از این مقاله، ارائه راهنماییها و راهکارهای عملی به والدین و مربیان در تربیت کودکان لجباز است. با درک عمیقی از رفتارها و نیازهای کودکان لجباز، میتوان بهبود و توانمندسازی آنها را در جامعه فراهم نمود.
مجموعه اطلاعات این مقاله بر اساس تحقیقات و نظرات متخصصین در حوزه روانشناسی خانواده و تربیت کودکان لجباز است. با متمرکز شدن بر روی عوامل مؤثر در این نوع رفتارها، اطلاعاتی گام به گام و قابل عمل را برای والدین و مربیان ارائه میدهیم پس با ما همراه باشید.
اهمیت تحسین کردن را دست کم نگیرید
اولین مرحله در مدیریت رفتار لجبازی کودکان، شناسایی نقاط قوت رفتاری و تقویت آنها است. به جای تمرکز بر رفتارهای لجبازانه کودک، باید به تقویت و ارتقای رفتارهای مثبت آنها توجه کنید. تحسین و پاداش دادن به رفتارهای خوب، برای هر گروه سنی مؤثر است و توازن بین لجبازی و تقویت رفتارهای مثبت، در کاهش لجاجت کودکان مؤثر است. به عنوان مثال، کودکان بزرگتر ممکن است با عبارات تشویقی کوچک مانند “تو عالی کار کردی” یا “تو همیشه توانستی راهی پیدا کنی که این کار را با روش بی ضرر انجام دهی”، انگیزه میگیرند.
احترام و قدردانی از اعمال خوب بچهها، به شما این قدرت را میدهد که لجبازی فرزندتان را به شیوهای تغییر دهید که حتی تصورش را هم نمیکنید. نیازی نیست که برای جایزه دادن به بچهها، به دنبال هدایای گرانقیمت باشید. در واقع، اینطوری جایزه دادن برای کاهش رفتارهای لجبازی کودکان به یک رشوه برای ساکت کردن آنها تبدیل میشود. به جای اینکه پاداش از مقصد اصلی خود، یعنی ایجاد تحول و تغییر در رفتار کودکان، منحرف شود، میتوانید از اضافه کردن یک فعالیت دلخواه به برنامه هفتگی خود به عنوان تشویق استفاده کنید. برای مثال، با به پایان رساندن جمعآوری اسباب بازیهای کودک خود خوشحالی خود را ابراز کنید و بگویید بخاطر این کارش، برنامهای در آینده وجود دارد که شما و او میتوانید با هم به پارک محل بروید.
کلید مدیریت کودکان لجباز ؛ارتباط نزدیک شما و کودکتان
رابطه شیرینی که بین شما و فرزندانتان وجود دارد، کلید اصلی برای حل مشکل لجبازی کودکان است. به آنها اجازه دهید حرف بزنند و به صحبت هایشان گوش کنید، این کار میتواند موجب تغییر مثبت و پیشرفت شما شود. برقراری گفتگوی دوطرفه بین والدین و کودکان، نقش مؤثری در ساخت رابطه صحیح دارد. اگر کودک ببیند که نادیده گرفته میشود و اجازه ابراز نظر ندارد، به سرعت رفتارهای دفاعی و لجبازانهای پیدا خواهد کرد. کودکان لجباز نسبت به برخورد شما بسیار حساس هستند و بیشتر والدین تصمیم میگیرند که دستوراتی را به فرزندانشان بدهند بدون اینکه واقعاً به آنچه کودکان میگویند گوش کنند.
ارتباط یک فرایند دوطرفه است، به این معنی که ابتدا شما باید قدم اول را بردارید تا آنها به شما گوش کنند. مثلا با یک سؤال شروع کنید شما میتوانید بگویید: “عزیزم، احساس میکنی به چیزی نیاز داری؟” یا “به من بگو که چه چیزی تو رو ناراحت میکنه؟” این کار میتواند آنها را به گفتگو ترغیب کند. در زمانی که کودکان در حال دعوا هستند، یادگیری اتفاق نمیافتد. در این مواقع، سطح آدرنالین در بدن آنان افزایش مییابد و قابلیت یادگیری آنها کاهش مییابد. هرچه بیشتر با آنها بجنگید و مثل خود آنها لج کنید، اراده آنها برای ارتباط با شما ضعیف تر میشود.
میزان لجبازی کودک به تعداد “نه” هایی که میگویید بستگی دارد
اگر تنها پاسخ شما نسبت به خواسته های فرزندتان نه باشد کودک متوجه ارزش و اولویت حرف شما نمیشود.به طور مثال به این مکالمه مادر فرزندی دقت کنید تا متوجه مفهوم ماجرا شوید:
فرزند: مامان میشه بریم با نینی خاله بازی کنیم؟
شما: الان نی خوابیده است اما می توانیم بعداً به خانه آنها برویم و با او بازی کنی.
فرزند: پس میتونم ماشین کنترلی خودم رو بیارم از کمد؟
شما: نظرت چیه به جای بازی با ماشین کنترلی کمک من کنی خونه را جمع کنیم تا بعد بتونیم بریم خونه خاله؟
فرزند: میخواهم کارتون ببینم، میزنی شبکه پویا؟
شما: الان کلاس داری ولی بعد از پایان کارها، میتونیم یک قسمت از کارتون مورد علاقهات رو با هم تماشا کنیم.
این روش نشان میدهد که شما به فرزندتان فرصتی میدهید تا ایدهها و نیازهای خود را به شما بگوید و شما نیز در پاسخ به او، او را بهتر درک می کنید.
زاویه دیدتان را عوض کنید؛دنیا از دیدگاه کودکان لجباز
برای بهتر درک کردن رفتار یک کودک لجباز، میتوانید از نظریه های تربیتی و روانشناسی کودک استفاده کنید. این نظریه ها معتقدند که کودکان برای جلب توجه و ارتباط با والدین، به لجبازی و مخالفت روی می آورند. به عنوان والدین، میتوانید با استفاده از روشهای همدلانه، رفتار کودک لجباز را کنترل کنید. بیایید با یک نمونه مکالمه، این را برایتان شرح دهم:
فرزند: میتوانم بازی رایانه ای انجام دهم؟
شما: بله، میتوانی در حالی که کارهای خانه را انجام میدهم، به مدت محدودی بازی رایانه ای انجام دهید.
فرزند: میتوانم بیرون بازی کنم؟
شما: بله، اما باید قوانین ایمنی را رعایت کنی و همیشه نزدیک خانه باشی.
این مثال نشان میدهد که شما به فرزندتان اجازه میدهید تا کاری که میخواهد را انجام دهد، اما با قوانین و محدودیت هایی که والدین تعیین میکنند. این روش باعث میشود کودکان بتوانند خواستههای خود را بیان کنند اما همزمان در چارچوب قوانین و مسئولیتها عمل کنند و گمان کنند که حرف خود را به کرسی نشاندند.
بیشتر بخوانید:با بچه ای که فحش میدهد چگونه رفتار کنیم؟ مقابله با بددهنی در کودکان
در برابر کودکان لجباز تسلیم نشوید!
به طور مثال اگر فرزند شما قبل از مهمانی با گریه و لجبازی اصرار دارد اسکوتر خود را به همراه بیاورد، به جای تسلیم شدن در برابر خواسته او، میتوانید از روشهای تربیتی متفاوتی استفاده کنید چون در صورتی که شما در برابر لجبازی او کوتاه بیایید او متوجه میشود که تنها راه عملی کردن خواسته هایش لجبازی است. برای مثال، میتوانید با اظهار نظری همدلانه و بهبود شرایط، به او توضیح دهید که چرا باید اسکوتر را در خانه بگذارد. بهتر است در این موضوع با احترام به قوانین خود اصرار کنید و تاکید کنید که این قوانین برای حفاظت و ایمنی او و دیگران است، به گونه ایی او را قانع کنید که اسکوتر او مناسب مهمانی نیست و فقط در مکان مناسب باید استفاده کنید.
لجبازی کودک را با اجبار و تنبیه بیشتر نکنید!
در برخی مواقع، زور و اجبار عملکرد متفاوتی دارد. وقتی کودک را با زور به انجام کاری مجبور میکنید، ممکن است تمایل او برای لجبازی و سرپیچی افزایش یابد. به خاطر داشته باشید که این جنگ قدرتی نیست و تلاش برای پیروزی در آن ممکن است منجر به از دست دادن رابطه عاطفی با فرزندتان شود. بهتر است به جای اینکه به شمشیر خود سر بزنید، به خود یادآوری کنید که کودک ممکن است اراده ایی برای لجبازی با شما نداشته باشد و تنبیه شما ممکن است باعث افزایش اراده لجاجت در او شود.
به جای دستور دادن به کودکان لجباز، میتوانید راهکارهای متفاوتی را امتحان کنید تا آنها احساس کنند بر زندگی خود کنترل دارند. برای آنها انتخاب های دیگری ارائه دهید. یک راه حل استفاده از محدودیت مثبت است، به این معنی که جلوی لجبازی آنها را میگیرید اما خود آنها تصمیمگیری کنند. به عنوان مثال، بهجای این که بگویید “اتاقت را سریع تمیز کن”، میتوانید از او بپرسید “کدام قسمت اتاقت را دوست داری ابتدا تمیز کنی؟ تخت خواب یا میز بازی؟”
از بروز لجبازی در کودکان جلوگیری کنید
برای کمک به اصلاح لجبازی فرزندتان، میتوانید وظیفهها را به شکل بازی مطرح کنید و خودتان نیز در این بازی مشارکت کنید. به عنوان مثال، اگر فرزندتان باید برای امتحان درس هایش را مطالعه کند، میتوانید او را به یک چالش و مسابقه زمان دار دعوت کنید! در این روش، هر کسی که تا پایان زمان تعیین شده کتابهایش را بخواند، برنده خواهد شد و میتواند میزان سیبزمینی سرخکرده خود را افزایش دهد! این روش به طور کلی در کاهش لجبازی کودک مؤثر است.
نسبت به چیزی که به کودک امر میکنید خود نیز عمل کنید
کودکان به طور طبیعی با مهارت های اجتماعی زاده نمیشوند. آنها تمامی نحوه رفتار خود را از محیط اطرافیان و به ویژه خانواده خود یاد میگیرند. بنابراین، اگر از رفتار بد و بیانضباطی کودک خود شکایت دارید، ممکن است شما یا دیگر اعضای خانواده مسئول این رفتار باشید. بهترین راه برای آموزش به کودکان این است که خودتان به عنوان الگوی خوبی برای آنها عمل کنید. والدین باید نه فقط دربارهی اینکه چگونه باید رفتار کنند به فرزندانشان توصیههایی بدهند، بلکه خودشان نیز به آنها نشان دهند که چگونه باید رفتار کنند. کودکان بیشتر از همه از طریق مشاهده و تقلید از رفتار والدینشان یاد میگیرند. بنابراین، اگر میخواهید کودکتان مهربان باشد، باید از طریق رفتار خودشان راهنمایی کنید تا بتوانند مهربانی شما را بهتر ببینند. اگر میخواهید کودکتان فریاد نزند، در ابتدا باید به لحن صحیح خودتان توجه کنید. همچنین، اگر میخواهید کودکتان در انجام کارها قاطعیت نشان دهد، باید در روابط خود با همسرتان و دیگر افراد اطرافتان نشان ندهید که لجبازی نمیکنید.
ما در این مقاله سعی کردیم تا به طور مؤثر به شما شیوه های تربیت کودک لجباز را آموزش دهیم تا بتوانید ارتباط موثری با کودک خود بگیرید و در تربیت آن کوشا باشید.
منبع:کیدزی
